در صنعت پرورش دام و طیور، بیش از ۷۰ درصد از هزینه های جاری مربوط به تامین خوراک است. با توجه به نوسانات قیمت نهاده های پایه مانند ذرت و کنجاله سویا در بازارهای جهانی و داخلی، یافتن منابع پروتئینی جایگزین که هم از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه باشند و هم ارزش غذایی بالایی داشته باشند، به یک اولویت استراتژیک برای دامداران و جیره نویسان تبدیل شده است. یکی از بهترین و کارآمدترین این جایگزینها، کنجاله کنجد درجه یک است.
در این مقاله از پایگاه دانش کهن ترید، قصد داریم با نگاهی کاملاً تخصصی و علمی، به آنالیز کنجاله کنجد، بررسی پروفایل اسیدهای آمینه، محدودیتهای مصرف و نحوه جایگزینی آن در جیره انواع دام و طیور بپردازیم تا شما بتوانید با دیدی بازتر نسبت به خرید این نهاده ارزشمند اقدام کنید.
کنجاله کنجد چیست و چگونه تولید میشود؟
کنجاله کنجد (Sesame Meal) محصول فرعی یا پسماند ارزشمندی است که پس از روغن کشی از دانه های کنجد به دست می آید. بسته به روش روغن کشی (پرس سرد، پرس گرم یا استفاده از حلال های شیمیایی)، کیفیت، میزان چربی باقیمانده و سطح پروتئین این محصول متفاوت خواهد بود. در روش پرس مکانیکی (تولید ارده و روغن)، معمولاً مقداری چربی در کنجاله باقی میماند که این امر کنجاله کنجد را به یک منبع عالی برای تامین همزمان انرژی و پروتئین در جیره تبدیل میکند.
آنالیز کنجاله کنجد خوراک دام درجه یک
برای یک جیره نویس، داشتن آنالیز دقیق از نهاده ها حیاتی است. کنجاله کنجدی که به عنوان «درجه یک» در مجموعه کهن ترید عرضه میشود، دارای استانداردهای فیزیکی و شیمیایی بسیار بالایی است. در ادامه به آنالیز میانگین این محصول میپردازیم:
-
پروتئین خام (Crude Protein): ۳۵ تا ۴۵ درصد (بسته به واریته کنجد و روش روغن کشی). این میزان پروتئین، کنجاله کنجد را در ردیف منابع پروتئینی بسیار قوی قرار میدهد.
-
چربی خام (Ether Extract): ۵ تا ۱۲ درصد. (کنجاله های حاصل از پرس سرد معمولاً چربی بالاتری دارند که انرژی متابولیسمی جیره را به شدت افزایش میدهند).
-
فیبر خام (Crude Fiber): ۵ تا ۱۲ درصد. میزان فیبر به این بستگی دارد که آیا کنجد قبل از روغن کشی پوستگیری شده است یا خیر. کنجاله های بدون پوست، فیبر کمتر و هضم پذیری بالاتری برای طیور دارند.
-
خاکستر (Ash): ۱۰ تا ۱۲ درصد (منبع غنی از مواد معدنی).
-
ماده خشک (Dry Matter): حدود ۹۰ تا ۹۲ درصد.
پروفایل اسیدهای آمینه؛ نقطه قوت و ضعف کنجاله کنجد
از نظر بیوشیمیایی، کیفیت یک نهاده پروتئینی تنها به درصد پروتئین خام آن بستگی ندارد، بلکه ساختار اسیدهای آمینه آن تعیین کننده است. کنجاله کنجد به طرز شگفت انگیزی سرشار از اسیدهای آمینه گوگرددار به ویژه متیونین (Methionine) و سیستین است. متیونین یکی از اسیدهای آمینه محدودکننده در جیره طیور است که معمولاً به صورت سنتتیک و با هزینه بالا به خوراک افزوده میشود. استفاده از کنجاله کنجد میتواند نیاز به افزودن متیونین تجاری را کاهش دهد.
با این حال، باید توجه داشت که کنجاله کنجد از نظر اسید آمینه لیزین (Lysine) فقیر است. به همین دلیل، متخصصان تغذیه دام همیشه توصیه میکنند که کنجاله کنجد در کنار کنجاله سویا (که سرشار از لیزین است) استفاده شود تا یک پروفایل اسید آمینه متعادل و بینقص (ایده آل) برای دام و طیور فراهم گردد.
ویژگی های کنجاله کنجد درجه یک (چگونه کیفیت را تشخیص دهیم؟)
شناخت ویژگیهای کنجاله کنجد درجه یک به عنوان منبعی غنی از پروتئین و انرژی برای خوراک دام و طیور، نقش حیاتی در سلامت گله و بازدهی اقتصادی دارد؛ محصولی باکیفیت که در مجموعه کهن ترید عرضه میشود، دارای رنگی قهوه ای (روشن تا تیره) با بافتی کاملاً یکدست و عاری از کلوخه های سفت است که بوی مطبوع کنجد تازه و بوداده آن، نشانه سلامت بار و عدم وجود هرگونه تندیدگی یا مواد شیمیایی است.
علاوه بر این، این نهاده دامی مرغوب با داشتن رطوبت استاندارد (زیر ۱۰ درصد)، فاقد سموم خطرناک آفلاتوکسین و هرگونه ناخالصی فیزیکی مانند شن و ماسه بوده و گزینه ای مطمئن و خالص برای تامین جیره مقوی دام محسوب میشود.
تاثیر و مزایای مصرف کنجاله کنجد در دام های شیری و پرواری
دستگاه گوارش نشخوارکنندگان (گاو و گوسفند) به گونه ای تکامل یافته است که میتواند به بهترین شکل از کنجاله کنجد استفاده کند.
-
در گاوهای شیری: یکی از دغدغه های گاوداران، حفظ درصد چربی شیر در فصول گرم سال یا در پیک تولید است. چربی موجود در کنجاله کنجد (اسیدهای چرب غیر اشباع مانند اسید اولئیک و لینولئیک) و همچنین پروتئین عبوری (Bypass Protein) مناسب آن، باعث افزایش راندمان تولید شیر و بهبود کیفیت و درصد چربی شیر میشود. مصرف این کنجاله خوش خوراکی جیره را افزایش داده و باعث تحریک اشتهای گاو میشود.
-
در گاو و گوسفند پرواری: میزان انرژی بالای ناشی از چربی باقیمانده در کنجاله، به همراه پروتئین مرغوب، باعث افزایش سرعت رشد، بهبود ضریب تبدیل و افزایش وزن روزانه دام پرواری (ADG) میگردد. کلسیم و فسفر موجود در این محصول به رشد اسکلتی و استخوان بندی دام های جوان کمک شایانی میکند.
کاربرد کنجاله کنجد در جیره طیور (گوشتی و تخمگذار)
استفاده از کنجاله کنجد در خوراک طیور نیازمند دقت بیشتری است، اما در صورت رعایت اصول جیره نویسی، نتایج درخشانی به همراه دارد:
-
مرغ تخمگذار: به دلیل وجود مقادیر بالای اسید لینولئیک، مصرف کنجاله کنجد در جیره مرغان تخمگذار باعث افزایش وزن تخم مرغ و بهبود کیفیت پوسته میشود.
-
جوجه های گوشتی: همانطور که اشاره شد، متیونین بالای این نهاده برای پر درآوری و رشد بافت عضلانی جوجه های گوشتی بسیار مفید است. معمولاً توصیه میشود تا سطح ۱۰ الی ۱۵ درصد از جیره طیور، جایگزین کنجاله سویا شود (همراه با بالانس کردن لیزین).
عوامل ضد تغذیه ای و محدودیت های مصرف کنجاله کنجد
یکی از دلایلی که باعث میشود کاربران در موتورهای جستجو به دنبال «آنالیز تخصصی» باشند، نگرانی بابت مواد ضد تغذیه ای است. یک جیره نویس حرفه ای باید بداند چه عواملی در نهاده وجود دارد تا اثرات آن را خنثی کند:
-
اسید فیتیک (Phytic Acid): کنجاله کنجد (مخصوصاً انواع با پوست) حاوی مقادیر قابل توجهی اسید فیتیک است. این ماده با عناصر معدنی مانند کلسیم، منیزیم، روی و آهن پیوند خورده و جذب آنها را مختل میکند. راهکار: استفاده از آنزیم فیتاز (Phytase) در جیره طیور به راحتی این مشکل را حل کرده و فسفر باند شده را آزاد میکند.
-
اسید اگزالیک (Oxalates): بخش عمده کلسیم موجود در پوست کنجد به فرم اگزالات کلسیم است که برای تکمعدهای ها (مانند طیور) غیر قابل جذب است. به همین دلیل در فرمولاسیون جیره طیور باید سطح کلسیم قابل دسترس را مجدداً محاسبه کرد و از منابع کلسیم تکمیلی مانند صدف کوهی یا دیکلسیم فسفات استفاده نمود.
مقایسه اقتصادی و ارزش غذایی: کنجاله کنجد در برابر کنجاله سویا
برای درک بهتر ارزش این نهاده، بیایید آن را با استاندارد طلایی پروتئین گیاهی، یعنی سویا مقایسه کنیم:
-
پروتئین: سویا (۴۴ تا ۴۸ درصد) > کنجد (۳۵ تا ۴۵ درصد).
-
انرژی و چربی: کنجد > سویا. کنجاله کنجد انرژی متابولیسمی بالاتری نسبت به سویای استخراج شده با حلال دارد.
-
متیونین: کنجد > سویا.
-
لیزین: سویا > کنجد.
-
قیمت تمام شده: در اکثر مواقع سال، قیمت کنجاله کنجد نسبت به کنجاله سویا پایینتر بوده و استفاده ترکیبی از این دو، قیمت تمام شده هر کیلوگرم خوراک را به شدت کاهش میدهد که این یک مزیت رقابتی بزرگ برای کارخانجات تولید خوراک دام است.
چرا خرید کنجاله کنجد از کهن ترید؟ (تضمین اصالت و کیفیت)
اگر به دنبال خرید عمده کنجاله کنجد با بالاترین کیفیت و قیمت دست اول هستید، شرکت کهن ترید با سالها سابقه درخشان در تامین نهاده های دامی، معتبرترین مرجع برای شماست؛ چرا که ما با حذف واسطه ها و تامین مستقیم از کارخانجات روغن کشی، این محصول را با تضمین اصالت، بالاترین سطح تازگی، خوشعطری و بدون رطوبت مازاد به دست دامداران میرسانیم و با ارائه برگه آنالیز معتبر آزمایشگاهی (جهت تطابق دقیق درصد پروتئین و چربی)، به شما اطمینان میدهیم که با خرید کنجاله کنجد از کهن ترید، سلامت گله و راندمان اقتصادی دامداری خود را به طور کامل و با بهترین قیمت کف بازار تضمین خواهید کرد.
