صنعت پرورش طیور در سال های اخیر با نوسانات شدید قیمت نهاده ها، چالش های تامین ارز و رقابت تنگاتنگ در بازار فروش روبرو بوده است. در چنین شرایطی که حدود ۷۰ تا ۷۵ درصد از کل هزینه های جاری یک مرغداری صرف تامین خوراک میشود، انتخاب نوع تغذیه دیگر یک تصمیم ساده مدیریتی نیست؛ بلکه مرز باریک بین سودآوری و ورشکستگی یک فارم را تعیین میکند.
بسیاری از مرغداران در مواجهه با هزینه های سنگین، به دنبال خرید دان با پایینترین قیمت ممکن هستند یا تصور میکنند با آسیاب و میکس کردن دستی نهاده ها در سالن خود، در هزینه ها صرفه جویی کرده اند. اما آیا در پرورش صنعتی مدرن، «قیمت پایین» به معنای «سودآوری بالا» است؟
در این مقاله تخصصی از بلاگ کهن ترید، قصد داریم با نگاهی کارشناسانه و به دور از تعصب، ملاک های واقعی قیمت و کیفیت در انتخاب دان آماده (پلت) را زیر ذرهبین ببریم تا ببینیم چرا موفقترین فارمهای پرورشی، کیفیت خوراک را یک سرمایهگذاری میدانند، نه یک هزینه.
دان آماده (پلت) چیست و چرا یک ضرورت است؟
پیش از آنکه به سراغ ملاک های کیفیت و قیمت برویم، باید درک درستی از ماهیت دان آماده داشته باشیم. دان آماده، خوراکی است که پس از آسیاب شدن مواد اولیه (ذرت، سویا، مکمل ها، ویتامین ها و اسیدهای آمینه) و میکس دقیق آنها، تحت تاثیر رطوبت، فشار و حرارت بالا (بین ۷۰ تا ۹۰ درجه سانتی گراد) در دستگاه های پلت زن فشرده شده و به شکل استوانه های کوچک (Pellet) درمی آید.
این فرآیند حرارتی باعث ژلاتینه شدن نشاسته موجود در ذرت و گندم میشود که هضم آن را برای دستگاه گوارش حساس طیور، به ویژه در روزهای ابتدایی (دوره استارتر)، بسیار آسانتر میکند. در واقع، دان آماده حق انتخاب و جداسازی ذرات را از پرنده میگیرد و پرنده با هر نوک زدن، یک پکیج کامل از تمام مواد مغذی را دریافت میکند.
بررسی تخصصی ملاک قیمت و کیفیت در انتخاب دان آماده طیور
کیفیت دان آماده با نگاه کردن به ظاهر آن مشخص نمیشود. یک دان بیکیفیت میتواند باعث بروز سندروم های متابولیک، افت شدید وزنگیری و درگیری های روده ای شود. برای سنجش کیفیت، باید به این ۴ شاخص طلایی توجه کنید:
۱. ضریب تبدیل غذایی (FCR)؛ پادشاه شاخص ها
ضریب تبدیل (Feed Conversion Ratio) مهمترین ملاک ارزیابی کیفیت هر دانی است. این عدد نشان میدهد پرنده برای تولید یک کیلوگرم گوشت (یا تخم مرغ)، دقیقاً چند کیلوگرم خوراک مصرف کرده است. محاسبه آن ساده است: FCR = کل خوراک مصرفی / کل وزن زنده گله
دان آماده باکیفیت، به دلیل پخت مناسب و فرمولاسیون دقیق (استفاده از آنزیم هایی مانند فیتاز برای جذب فسفر)، ضریب تبدیل را به شدت بهبود میبخشد. در نژادهای مدرن مانند راس (Ross) و کاب (Cobb)، با یک دان آماده درجه یک و مدیریت صحیح سالن، میتوان به ضریب تبدیل رویایی ۱.۶ تا ۱.۷ دست یافت. دانی که ارزان باشد اما ضریب تبدیل را به بالای ۱.۹ برساند، در واقع در حال بلعیدن سرمایه شماست.
۲. شاخص استحکام پلت (PDI) و میزان خاکه
دانی که از کارخانه خارج میشود باید تا زمان رسیدن به تراف یا دانخوری سالن شما، شکل فیزیکی خود را حفظ کند. شاخص PDI (Pellet Durability Index) نشان دهنده مقاومت پلت در برابر خرد شدن حین حمل و نقل است. اگر دان کیفیت پلت پایینی داشته باشد، در کیسه ها یا سیستم انتقال دان به خاکه (آرد) تبدیل میشود. افزایش خاکه در دان آماده باعث دو فاجعه میشود:
-
پرندگان درشت تر پلت ها را میخورند و خاکه ها (که معمولاً حاوی ویتامین ها و مواد معدنی گرانقیمت هستند) در کف دانخوری میماند. این یعنی عدم یکنواختی گله.
-
مصرف خاکه باعث بروز مشکلات تنفسی ناشی از گرد و غبار و همچنین چسبندگی در نوک جوجه ها میشود.
۳. توازن دقیق ریزمغذی ها و اسیدهای آمینه
دان آماده مرغوب باید بر اساس سن و نیاز پرنده تولید شود. یک جوجه در دوره پیش دان (Starter) نیاز شدیدی به پروتئین بالا (حدود ۲۲ تا ۲۳ درصد) و اسیدهای آمینه (مانند لیزین و متیونین) برای رشد بافت های اولیه دارد. اما در دوره پس دان (Finisher)، نیاز به انرژی بالا میرود و پروتئین کاهش می یابد. کیفیت دان آماده در این است که برگه آنالیز آزمایشگاهی آن، دقیقاً با واقعیتِ محتوای کیسه همخوانی داشته باشد.
۴. سلامت بهداشتی و بار میکروبی
یکی از بزرگترین مزیت های دان آماده باکیفیت، سلامت آن است. فرآیند کاندیشنینگ (پخت با بخار) در کارخانه های معتبر، باعث از بین رفتن عوامل بیماری زا مانند باکتری سالمونلا (Salmonella) و ای کولای (E. coli) میشود. همچنین، کارخانه های معتبر با افزودن توکسین بایندرهای مرغوب، اثرات مخرب سموم قارچی (مانند آفلاتوکسین که باعث نابودی کبد پرنده میشود) را خنثی میکنند.
کالبدشکافی قیمت دان آماده؛ چرا ارزان بودن همیشه به نفع شما نیست؟
یکی از پرجستجوترین سوالات مرغداران این است: “آیا با توجه به قیمت بالاتر دان آماده نسبت به دان آردی، خرید آن توجیه اقتصادی دارد؟” برای پاسخ به این سوال، باید از زاویه «اقتصاد پنهان مرغداری» به قضیه نگاه کنیم. قیمت روی کیسه دان، تمام ماجرا نیست!
توهم اقتصادیِ دان دست ساز (آردی) در برابر پلت شرکتی
بسیاری از پرورش دهندگان با محاسبه قیمت روز ذرت، سویا و مکمل، به این نتیجه میرسند که تولید دان در خود مرغداری کیلویی چند صد تومان ارزانتر تمام میشود. اما بیایید در یک جدول، هزینه های پنهان را مقایسه کنیم:
| شاخص مقایسه | دان آردی (تولید در مزرعه) | دان آماده (پلت شرکتی باکیفیت) |
| هدررفت و پرت دان | بالا (حدود ۵ تا ۱۰ درصد پرتاب دان و خاکه) | بسیار پایین (کمتر از ۱ تا ۲ درصد) |
| انرژی مصرفی پرنده برای خوردن | زیاد (پرنده برای سیر شدن باید زمان بیشتری صرف کند) | کم (با چند نوک زدن انرژی روزانه تامین میشود) |
| یکنواختی وزن گله | ضعیف (خطر چنددستگی در زمان بارگیری) | عالی (رشد همگن و بازارپسندی بالای گله) |
| هزینه کارگری و استهلاک | نیاز به نیروی انسانی برای آسیاب و میکسر، مصرف برق بالا | حذف کامل هزینههای تولید دان در مزرعه |
| طول دوره پرورش | معمولاً طولانیتر (۴۸ تا ۵۵ روز) | کوتاهتر و سریعتر (۴۰ تا ۴۵ روز) |
نکته طلایی مدیریتی:
فرض کنید یک دان آماده ارزانقیمت تهیه کرده اید که باعث میشود طول دوره پرورش شما تنها ۳ روز بیشتر شود. آیا هزینه گرمایش سالن، تهویه، دستمزد کارگر، مصرف آب، و از همه مهمتر، خطر تلفات در این ۳ روز اضافی را محاسبه کرده اید؟ خرید دان آماده باکیفیت، در واقع خریدِ «زمان» و «سلامت گله» است.
تاثیر کیفیت نهاده های اولیه بر قیمت نهایی
قیمت دان آماده ارتباط مستقیمی با مواد اولیه دارد. کنجاله سویای آرژانتین یا برزیل با پروتئین بالا و کیفیت هضم عالی، قطعاً قیمت متفاوتی نسبت به منابع نامرغوب دارد. کارخانجات معتبر که محصولاتشان را در کهن ترید عرضه میکنند، از بهترین منابع روغن، منابع کلسیم (صدف معدنی مرغوب) و باکیفیتترین مکمل های ویتامینه استفاده میکنند. کاهش قیمت دان معمولاً به معنای دستکاری در فرمولاسیون، استفاده از پرکننده های بی ارزش (مانند سبوس بیش از حد) یا استفاده از نهاده های کهنه و کپک زده است.
راهنمای خرید دان آماده؛ چگونه هوشمندانه انتخاب کنیم؟
اگر تصمیم به خرید دان آماده گرفته اید، بهعنوان یک مدیر مزرعه هوشمند، این چکلیست را هنگام خرید در نظر داشته باشید:
-
درخواست برگه آنالیز (Specification Sheet): هرگز چشم بسته خرید نکنید. از تامین کننده بخواهید برگه آنالیز دقیق میزان پروتئین، انرژی متابولیسمی (ME)، کلسیم، فسفر و اسیدهای آمینه را ارائه دهد.
-
توجه به تاریخ تولید و انقضا: ویتامین های موجود در دان طیور (مخصوصاً ویتامین های محلول در چربی) به مرور زمان و در اثر مجاورت با هوا اکسید میشوند. دان باید تازه باشد.
-
تناسب با نژاد پرنده شما: دان آماده برای نژاد راس، با کاتالوگ پرورشی نژاد پلاس یا آرین تفاوت های ظریفی دارد. خوراک باید دقیقاً منطبق با پتانسیل ژنتیکی گله شما باشد.
-
خرید از مراجع تخصصی و معتبر: تامین دان از واسطه های نامعتبر ریسک بزرگی است. شرایط نگهداری دان در انبار، عدم رطوبت کشی و حمل و نقل صحیح، تاثیر مستقیمی بر کیفیت نهایی دارد.
نقش کهن ترید در تامین دان آماده استاندارد و اقتصادی
ما در بازرگانی کهن ، به خوبی از دغدغه های اقتصادی شما آگاهیم. رسالت ما در کهن ترید صرفاً فروش نهاده نیست؛ بلکه ارائه یک راهکار جامع برای افزایش راندمان تولید شماست. وقتی شما دان آماده (پلت) را از مجموعه کهن ترید تهیه میکنید، ما به شما تضمین میدهیم که:
-
محصول ارائه شده دارای بالاترین شاخص استحکام (PDI) بوده و عاری از هرگونه خاکه اضافی است.
-
فرآیند تامین ما کاملاً بی واسطه است؛ به همین دلیل، قیمت تمام شده دان برای شما بسیار رقابتی و منصفانه خواهد بود.
-
تمامی بارها دارای تاییدیه های بهداشتی، آنالیز دقیق آزمایشگاهی و ضمانت تازگی هستند.
تیم پشتیبانی و کارشناسان دامپروری کهن ترید، همواره آمادهاند تا بر اساس سن گله، ظرفیت سالن و بودجه شما، بهترین برندها و فرمولاسیون های دان آماده را به شما پیشنهاد دهند.
نتیجه گیری: بهای کیفیت را بپردازید تا سود درو کنید
در پایان باید گفت که ملاک قیمت و کیفیت در انتخاب دان آماده، یک معادله یکطرفه نیست. دان ارزانقیمت، هزینه های خود را در قالب ضریب تبدیل بالا، افزایش تلفات ناشی از بیماری های گوارشی، طولانی شدن دوره پرورش و افت کیفیت لاشه در زمان فروش، از جیب شما خارج خواهد کرد.
خرید دان پلت باکیفیت، استهلاک تجهیزات شما را به صفر میرساند، نیروی کار شما را آزاد میکند تا به جای کارگری در آسیاب، روی مدیریت تهویه و بستر تمرکز کنند، و در نهایت با یک ضریب تبدیل عالی، حاشیه سود شما را به طرز چشمگیری افزایش میدهد.
