در صنعت پرنوسان دامپروری و مرغداری، یکی از بزرگترین دغدغه های تولیدکنندگان، مدیریت هزینه های خوراک است. خوراک دام و طیور به تنهایی حدود شصت تا هفتاد درصد از کل هزینه های یک واحد پرورشی را به خود اختصاص می دهد. در این میان، تامین پروتئین که موتور محرک رشد گله است، بیشترین هزینه را در بر دارد. سال هاست که کنجاله سویا به عنوان پادشاه بلامنازع تامین پروتئین شناخته میشود، اما نوسانات قیمت و محدودیتهای وارداتی، مرغداران و دامداران را به سمت استفاده از نهاده‌های جایگزین سوق داده است.
در سال های اخیر، کنجاله کنجد (یا همان تفاله کنجد) توانسته است با تکیه بر ارزش غذایی بالا و قیمت مقرون به صرفه، جایگاه ویژه ای در جیره های غذایی پیدا کند. ما در مجموعه کهن ترید، به عنوان مرجع تخصصی نهاده های دامی، در این مقاله به بررسی عمیق و همه جانبه کنجاله کنجد پرداخته ایم تا شما بتوانید با دیدی باز، بهترین تصمیم را برای کاهش هزینه ها و افزایش راندمان گله خود بگیرید.
کنجاله کنجد در خوراک دام و طیور دقیقا چیست؟
کنجاله کنجد، ماده جامدی است که پس از استخراج روغن از دانه های کنجد در دستگاه های روغن گیری باقی می ماند. این محصول به صورت مستقیم به عنوان یک منبع گیاهی غنی از پروتئین وارد چرخه خوراک دام و طیور می شود.
نکته مهمی که در تولید این محصول وجود دارد، مسئله «پوست‌گیری» است. اگر هدف از روغن کشی، تولید محصولاتی برای مصرف انسانی (مانند ارده یا روغن های خوراکی خاص) باشد، معمولا پوست کنجد پیش از فرآیند گرفته می شود.
این کار باعث جدا شدن فیبرهای غیرقابل هضم و ماده ای به نام «اسید اگزالیک» می گردد. در نتیجه، کنجاله ای که از کنجدِ پوست‌کنده به دست می آید، کیفیت بسیار بالاتر و مواد ضدتغذیه ای کمتری برای دام و طیور دارد.
آنالیز ارزش غذایی کنجاله کنجد
برای اینکه درک بهتری از قدرت تغذیه ای این نهاده داشته باشیم، باید نگاهی به ترکیبات آن بیندازیم. در آزمایش های استاندارد، کنجاله کنجد پروفایل بسیار جذابی از خود نشان داده است:
- پروتئین خام: بالای چهل درصد (یکی از غنی ترین منابع گیاهی)
- چربی (روغن باقیمانده): بین پنج تا بیست درصد (بسته به روش روغن کشی)
- فیبر: حدود شش تا هشت درصد (مفید برای گوارش دام)
- خاکستر: حدود ده درصد
- نشاسته: بیست و شش درصد
از نظر اسیدهای آمینه، کنجاله کنجد سرشار از متیونین، آرژینین، تریپتوفان و سیستین است. جالب است بدانید ارزش غذایی آن برای طیور، معادل نود تا نود و پنج درصد کنجاله سویا ارزیابی می شود. ترکیب این کنجاله با کنجاله سویا (به نسبت یک به دو) یک پروفایل اسید آمینه بی نقص را برای رشد گله فراهم می کند.
خواص و ویژگی های منحصر به فرد تفاله کنجد
علاوه بر پروتئین بالا، کنجاله کنجد ویژگی هایی دارد که آن را از سایر نهاده‌ها متمایز می کند:
۱. آنتی‌اکسیدان های طبیعی: در این محصول ترکیباتی به نام «سسامولین» وجود دارد. در فرآیند هضم، این ماده تجزیه شده و به یک آنتی اکسیدان قدرتمند به نام «سسامین» تبدیل می شود. این ویژگی باعث پایداری بسیار خوب خوراک در برابر اکسیداسیون (خراب شدن) شده و سیستم ایمنی حیوان را تقویت می کند.
۲. خوش خوراکی و بهبود گوارش: کنجاله کنجد بسیار خوش خوراک است و دام و طیور تمایل زیادی به مصرف آن دارند. همچنین خاصیت ملین بودن آن، از بروز مشکلات گوارشی در گله های متراکم جلوگیری می کند.
۳. سرشار از ویتامین و مواد معدنی: این خوراک منبع فوق العاده ای از ویتامین های محلول در چربی و فسفر است که برای استخوان بندی و رشد اسکلتی حیوانات ضروری هستند.
مقایسه پروتئین کنجاله کنجد با سایر کنجاله ها
برای درک بهتر صرفه اقتصادی این محصول، کافی است درصد پروتئین آن را با رقبایش در بازار نهاده ها مقایسه کنیم:
- کنجاله سویا: حدود چهل و دو درصد
- کنجاله کنجد: بیش از چهل درصد
- کنجاله کلزا: حدود سی و چهار درصد
- کنجاله تخم پنبه: حدود سی و دو درصد
- کنجاله آفتابگردان: حدود بیست و شش درصد
- کنجاله گلرنگ: حدود بیست و دو درصد
با در نظر گرفتن این اعداد و مقایسه قیمت‌های روز در سامانه کهن ترید، متوجه می شوید که جایگزینی بخشی از سویا با کنجاله کنجد، تا چه حد می تواند قیمت تمام شده هر کیلوگرم خوراک را به نفع تولیدکننده کاهش دهد.
روش های تولید و تاثیر آن بر کیفیت کنجاله
نحوه روغن گیری تاثیر مستقیمی بر کیفیت تفاله یا کنجاله خروجی دارد. به طور کلی این فرآیند به دو شکل انجام می شود:
- پرس گرم: در این روش دما به بالای صد درجه سانتی‌گراد می‌رسد. هرچند کارخانه دار روغن بیشتری استخراج می کند، اما حرارت بالا باعث از بین رفتن بخشی از ویتامین ها و دناتوره شدن (تخریب) ساختار پروتئین های کنجاله می شود.
- پرس سرد (روش پیشنهادی): در این شیوه مدرن تر، دمای فرآیند نهایتا به چهل درجه می رسد و روغن صرفا با فشار مکانیکی خارج می شود. کنجاله ای که از روش پرس سرد به دست می آید، کاملا سالم، طبیعی و بدون مواد شیمیایی است و خواص دانه پایه در آن به طور کامل حفظ شده است.
اشکال ظاهری این محصول نیز متفاوت است. کنجاله کنجد معمولا به شکل پلت (فشنگی با قطر یک تا دو سانتی متر)، پودری و ورقه ای در گونی های سی تا چهل کیلوگرمی عرضه می شود. نوع ورقه ای آن معمولا چربی کمتری داشته و در نتیجه درصد پروتئین خالص آن بالاتر است.
هشدارهای طلایی در مصرف کنجاله کنجد
همانطور که اشاره شد تغذیه متعادل راز موفقیت یک واحد پرورشی است. زیاد بودن یک ماده مغذی دقیقا به اندازه کم بودن آن خطرناک است. در استفاده از کنجاله کنجد باید به محدودیت های زیر دقت کنید:
- تداخل کلسیمی (اسید فیتیک): کنجاله کنجد دارای مقادیر بالایی از اسید فیتیک و اگزالات است. این مواد به کلسیم موجود در روده می‌چسبند و مانع جذب آن می‌شوند. اگر جیره‌ای حاوی بیش از ده درصد کنجاله کنجد باشد، حتما باید با مکمل های معدنی (حداقل دو درصد کلسیم اضافه) بالانس شود.
- خطر اسهال در طیور: مصرف بی رویه و بیش از حد استاندارد این خوراک، به دلیل خاصیت ملین بودن، موجب بروز اسهال در گله طیور می شود.
- نقص در لیزین: اگرچه این محصول متیونین بالایی دارد، اما از نظر اسید آمینه «لیزین» ضعیف است و باید در کنار سویا مصرف شود تا جیره متعادل گردد.
- تاثیر بر کیفیت گوشت و شیر: اگر کنجاله دارای درصد بالایی از روغن باقیمانده باشد، مصرف زیاد آن در طیور گوشتی باعث نرم شدن بیش از حد چربی لاشه و ایجاد طعم ناخوشایند در گوشت می شود. در گاوهای شیری نیز، استفاده بی رویه می تواند طعم و بوی شیر را تغییر دهد.
کاربردهای جانبی: تفاله کنجد برای چی خوبه؟
علاوه بر صنعت دام و طیور، تفاله کنجد در صنایع دیگر نیز کاربرد دارد. این محصول به دلیل غنی بودن از مواد معدنی و آلی، می تواند به عنوان یک کود ارگانیک و طبیعی بسیار قدرتمند برای تقویت بافت خاک و تسریع رشد گیاهان در کشاورزی مدرن مورد استفاده قرار گیرد. این امر نشان دهنده پتانسیل بالای این محصول در چرخه توسعه پایدار محیط زیست است.
سخن نهایی
صنعت دامپروری نوین نیازمند هوشمندی در تامین نهاده هاست. استفاده انحصاری از کنجاله سویا دیگر یک استراتژی اقتصادی نیست. نتایج تحقیقات و تجربه های میدانی نشان می دهد که با اضافه کردن کنجاله کنجد (تا سقف 20 درصد در جیره طیور و مقادیر استاندارد در جیره دام)، می توان بدون افت راندمان تولید، هزینه های جاری را به شکل چشمگیری کاهش داد.
کلید موفقیت در استفاده از این نهاده، توجه به کیفیت فرآوری، کنترل میزان مصرف و بالانس کردن جیره با مکمل‌های کلسیمی و لیزین است. ما در کهن ترید آماده ایم تا باکیفیت ترین انواع کنجاله کنجد را با تضمین اصالت و آنالیز دقیق، به دست دامداران و مرغداران سراسر کشور برسانیم.
دیدگاهتان را بنویسید
برای ارسال دیدگاه باید وارد شوید.