در صنعت دامپروری و مرغداری نوین، حاشیه سود تولیدکنندگان وابستگی مستقیمی به «ضریب تبدیل» و «سلامت گله» دارد. دورانی که تغذیه دام و طیور تنها به علوفه و دانه محدود میشد، به پایان رسیده است. امروزه، مدیریت دقیق ریزمغذی ها (Micro-nutrients) و درشت مغذی ها (Macro-nutrients) مرز بین یک دامداری سودده و یک واحد ضررده را تعیین میکند. در این میان، دی کلسیم فسفات (Dicalcium Phosphate) که به اختصار DCP نامیده میشود، به عنوان یکی از حیاتیترین مکملهای معدنی، نقشی غیرقابل انکار ایفا میکند.
ما در مجموعه کهن ترید، بارها با تولیدکنندگانی مواجه شده ایم که علیرغم استفاده از جیره های پروتئینی گرانقیمت، با مشکلاتی نظیر افت تولید شیر، شکستگی پوسته تخممرغ، مشکلات باروری و ضعف اسکلتی در گله روبرو هستند. ریشه بسیاری از این مشکلات، عدم توازن دو عنصر حیاتی «کلسیم» و «فسفر» است. این مقاله جامع، به شما کمک میکند تا با نگاهی کارشناسی، اهمیت DCP را درک کرده و هوشمندانه ترین انتخاب را برای خوراک دام و طیور خود داشته باشید.
دی کلسیم فسفات (DCP) چیست؟ نگاهی به ساختار شیمیایی
دی کلسیم فسفات با فرمول شیمیایی CaHPO4، یک ترکیب معدنی است که از واکنش سنگ فسفات (پوسته فسیلی) با اسید سولفریک و سپس کربنات کلسیم تولید میشود. این ماده در واقع منبعی غنی و فشرده از دو عنصر ماکرو یعنی فسفر (P) و کلسیم (Ca) است.
در بازار نهاده های دامی، فسفات ها در اشکال مختلفی مانند مونو کلسیم فسفات (MCP) و تری کلسیم فسفات (TCP) نیز وجود دارند، اما دی کلسیم فسفات به دلیل تعادل عالی میان کلسیم و فسفر و همچنین قیمت مقرونبهصرفه، محبوبترین و پرکاربردترین فرم فسفات در تغذیه دام و طیور محسوب میشود.
آنالیز استاندارد DCP
یک دی کلسیم فسفات باکیفیت که در کهن ترید عرضه میشود، معمولاً دارای مشخصات زیر است:
-
فسفر (P): حداقل ۱۷ تا ۱۸ درصد
-
کلسیم (Ca): بین ۲۱ تا ۲۴ درصد
-
قابلیت هضم (Bioavailability): بالا (بسیار مهم برای جذب موثر)
-
فلوئور: بسیار ناچیز (کمتر از حد مجاز استاندارد، زیرا فلوئور سمی است)
نقش حیاتی کلسیم و فسفر در فیزیولوژی دام و طیور
برای درک اینکه چرا باید دی کلسیم فسفات بخرید، ابتدا باید بدانید کمبود کلسیم و فسفر چه بلایی بر سر سرمایه شما میآورد. این دو عنصر در بدن حیوان عملکردی سینرژیک (همافزایی) دارند؛ یعنی جذب و عملکرد یکی، وابسته به دیگری است.
۱. نقش در سیستم اسکلتی
بیش از ۹۸ درصد کلسیم و ۸۰ درصد فسفر بدن در استخوان ها و دندان ها ذخیره میشود. کمبود این منابع به سرعت منجر به:
-
ریکتز (Rickets) یا نرمی استخوان در حیوانات جوان.
-
استئومالاسی (Osteomalacia) در حیوانات بالغ (پوکی استخوان و شکستگی های ناگهانی).
-
فلجی قفس (Cage Layer Fatigue) در مرغ های تخم گذار میشود.
۲. نقش در متابولیسم و تولید انرژی
فسفر جزئی کلیدی در مولکول ATP (آدنوزین تری فسفات) است که سوخت اصلی سلول هاست. بدون فسفر کافی، حیوان انرژی لازم برای رشد، تولید شیر یا تخم گذاری را نخواهد داشت. این یعنی شما هزینه خوراک را میپردازید، اما حیوان آن را به محصول تبدیل نمیکند.
۳. عملکرد عصبی و عضلانی
کلسیم برای انتقال پیام های عصبی و انقباض عضلات ضروری است. کمبود کلسیم در گاوهای شیری منجر به بیماری خطرناک و پرهزینه «تب شیر» (Milk Fever) پس از زایمان میشود.
مزایای اختصاصی دی کلسیم فسفات برای دام (گاو و گوسفند)
استفاده از دی کلسیم فسفات در جیره نشخوارکنندگان (Ruminants) تنها یک انتخاب نیست، بلکه یک ضرورت اقتصادی است. خوراک های پایه گیاهی معمولاً کلسیم کمی دارند و فسفر موجود در آنها نیز ممکن است به خوبی جذب نشود.
الف) افزایش تولید شیر و کیفیت آن
گاوهای شیری برای تولید هر لیتر شیر نیاز به مقادیر زیادی کلسیم و فسفر دارند. استفاده از مکمل DCP در جیره TMR (کنسانتره مخلوط):
-
باعث پایداری تولید شیر در پیک شیردهی میشود.
-
از برداشت کلسیم از استخوان ها و ضعیف شدن دام جلوگیری میکند.
ب) بهبود نرخ باروری (Fertility)
یکی از دلایل پنهان ناباروری، کیست های تخمدانی و فحلی های نامنظم در گله های گاو و گوسفند، عدم تعادل فسفر است. تامین فسفر کافی از طریق DCP میتواند نرخ گیرایی تلقیح را به طرز چشمگیری افزایش دهد.
ج) بهبود عملکرد شکمبه
باکتری های مفید شکمبه برای هضم فیبر و تولید پروتئین میکروبی به فسفر نیاز دارند. دی کلسیم فسفات با فراهم کردن فسفر در دسترس، هضم سلولز را بهبود بخشیده و بازدهی خوراک را بالا میبرد.
اهمیت حیاتی DCP در تغذیه طیور (گوشتی و تخمگذار)
پرندگان نسبت به پستانداران رشد سریعتری دارند و چرخه تولید آنها فشردهتر است؛ بنابراین حساسیت آنها به کمبود مواد معدنی بسیار بیشتر است.
۱. استحکام پوسته تخم مرغ (Eggshell Quality)
در مرغ های تخم گذار و مادر، تشکیل پوسته تخم مرغ در مدت زمان کوتاهی رخ میدهد و نیاز شدیدی به کلسیم ایجاد میکند. دی کلسیم فسفات با قابلیت جذب بالا، کلسیم مورد نیاز را در زمان مناسب در اختیار پرنده قرار میدهد و از تولید تخم مرغ های لمبه یا با پوسته نازک جلوگیری میکند.
۲. رشد اسکلتی در جوجه های گوشتی
جوجه های گوشتی امروزی در کمتر از ۴۵ روز به وزن ایده آل میرسند. اگر اسکلت بندی نتواند همگام با رشد عضلات پیش برود، پرنده دچار مشکلات حرکتی شده و نمیتواند به آبخور و دانخوری برسد. DCP با تقویت استخوان سازی، از حذف پرندگان در طول دوره پرورش جلوگیری میکند.
۳. کاهش ضریب تبدیل (FCR)
فسفر نقش مهمی در متابولیسم اسیدهای آمینه و چربی ها دارد. وجود سطح مناسبی از فسفر قابل جذب (که در DCP فراوان است) باعث میشود پرنده با مصرف خوراک کمتر، وزن بیشتری بگیرد.
چرا دی کلسیم فسفات؟ مقایسه با سایر منابع
ممکن است بپرسید چرا از پودر استخوان یا سنگ آهک به تنهایی استفاده نکنیم؟
-
پودر استخوان: خطر انتقال بیماری های دامی (مانند جنون گاوی) و آلودگی های میکروبی در پودر استخوان وجود دارد. دی کلسیم فسفات یک محصول صنعتی و استریل است.
-
خاکستر و منابع گیاهی: فسفر موجود در گیاهان اغلب به صورت «فیتات» است که برای حیوانات تک معده ای (طیور) قابل جذب نیست. فسفر موجود در DCP معدنی است و قابلیت دسترسی زیستی (Bioavailability) بسیار بالایی دارد.
-
نسبت طلایی: نسبت کلسیم به فسفر در DCP تقریبا ۱.۲ به ۱ است که نزدیک به نیاز فیزیولوژیک بسیاری از حیوانات میباشد و بالانس کردن جیره را برای متخصصان تغذیه آسان میکند.
راهنمای تشخیص کیفیت دی کلسیم فسفات
همه محصولات موجود در بازار کیفیت یکسانی ندارند. ما در کهن ترید همواره به مشتریان خود توصیه میکنیم هنگام خرید به نکات زیر توجه کنند:
-
درصد فسفر: باید دقیقاً مطابق با آنالیز (حداقل ۱۷٪) باشد.
-
حلالیت: DCP باکیفیت باید در اسید سیتریک ۲ درصد حلالیت بالایی داشته باشد (نشان دهنده قابلیت جذب در روده حیوان).
-
میزان فلوئور و فلزات سنگین: وجود سرب، آرسنیک یا کلسیم بیش از حد مجاز، نه تنها مفید نیست بلکه مسمومیت زا است. محصولات عرضه شده در کهن ترید دارای گواهیهای کنترل کیفیت دقیق هستند.
-
شکل ظاهری: معمولاً به صورت گرانول یا پودر سفید و بدون بو است. کلوخه بودن نشان از رطوبت بالا و کیفیت پایین انبارداری است.
مقدار و نحوه مصرف
هشدار: مقادیر زیر تنها جنبه راهنمایی کلی دارند. جیره نهایی باید توسط متخصص تغذیه دام و بر اساس آنالیز سایر اقلام خوراکی تعیین شود.
-
گاو شیری: بسته به میزان تولید، بین ۵۰ تا ۱۵۰ گرم در روز.
-
گوسفند و بز: بین ۱۰ تا ۲۰ گرم در روز.
-
طیور گوشتی: حدود ۱ تا ۱.۵ درصد از کل کنسانتره یا خوراک.
-
طیور تخمگذار: بسته به سن و مرحله تولید، مقدار متفاوتی نیاز دارند (نیاز به کلسیم در این گروه بیشتر است).
خرید دی کلسیم فسفات از بازرگانی کهن ترید
برای خرید دی کلسیم فسفات با بالاترین استاندارد کیفی و قیمت رقابتی، بازرگانی کهن ترید به عنوان شریکی مطمئن در کنار مدیران فارم ها و کارخانجات خوراک دام ایستاده است تا با حذف واسطه ها و عرضه مستقیم، دغدغه تأمین پایدار این مکمل معدنی حیاتی را برطرف سازد.
ما در کهن ترید ضمن ارائه تضمین آنالیز آزمایشگاهی معتبر و مشاوره تخصصی رایگان جهت بهینه سازی مصرف، امکان ارسال سراسری و سریع بار به تمام نقاط ایران را فراهم کرده ایم تا تجربه ای متفاوت از خرید امن، بیواسطه و مقرونبهصرفه را برای شما رقم بزنیم.
برای استعلام قیمت روز دی کلسیم فسفات و ثبت سفارش، همین حالا با واحد فروش کهن ترید تماس بگیرید.
نتیجه گیری
دی کلسیم فسفات هزینه نیست، بلکه سرمایه گذاری برای جلوگیری از ضرر است. استفاده از این مکمل استراتژیک، سلامت اسکلتی گله را تضمین میکند، تولید شیر و گوشت را به حداکثر میرساند و از بیماری های متابولیکی پرهزینه پیشگیری مینماید. اگر به دنبال ارتقای بهرهوری دامداری یا مرغداری خود هستید، دی کلسیم فسفات باکیفیت اولین گام شماست. کهن ترید در این مسیر همراه مطمئن شما خواهد بود.
