سال جاری را میتوان یکی از پرچالشترین مقاطع زمانی برای صنعت دام و طیور ایران دانست. در حالی که بازارهای جهانی غلات (CBOT) نوسانات نسبتاً منطقی را تجربه میکنند، بازار داخلی ایران تحت فشار سنگین متغیرهای برونزا قرار گرفته است. تحولات اخیر منطقه خاورمیانه، دیگر تنها یک خبر سیاسی در بخش خبری ساعت ۲۱ نیست؛ بلکه عاملی است که مستقیماً بر «قیمت تمام شده» (Cost Price) هر کیلوگرم گوشت و مرغ در سفره مردم اثر میگذارد.
تاثیر تحولات منطقه در قیمت خوراک دام و طیور
در این مقاله تخصصی از کهن ترید، ما از کلی گویی فاصله گرفته و با رویکردی داده محور و کارشناسی، مکانیزم های انتقال تنش های منطقه ای به بازار نهاده های دامی (ذرت، جو، کنجاله سویا) را کالبدشکافی میکنیم. چرا بارگیری ها در بنادر جنوبی کند شده است؟ چرا نرخ بیمه کشتی ها سر به فلک کشیده و استراتژی صحیح برای تأمین کنندگان در این شرایط چیست؟
۱. ژئوپلیتیک و لجستیک: انسداد شریانهای حیاتی
اولین و ملموسترین تاثیر تحولات منطقه، بر روی «زنجیره تأمین» (Supply Chain) است. ایران برای تأمین بیش از ۸۰ درصد نیاز خود به نهاده های دامی (به ویژه ذرت و سویا) به واردات وابسته است و بندر امام خمینی (ره) به عنوان قلب تپنده این واردات عمل میکند.
-
بحران در آبراهه های استراتژیک: با افزایش تنش ها در دریای سرخ و ناامنی های پراکنده در خلیج فارس، شرکتهای کشتیرانی بین المللی ریسک تردد به بنادر منطقه را بالا ارزیابی میکنند. این موضوع باعث شده تا بسیاری از کشتی های فله بر (Bulk Carriers) مسیرهای طولانی تری را جایگزین کنند که به معنای افزایش زمان رسیدن کالا (Lead Time) است.
-
جهش نرخ بیمه (War Risk Premium): طبق آخرین داده های کشتیرانی در دی ۱۴۰۴، حق بیمه خطر جنگ برای کشتی هایی که به مقصد خلیج فارس حرکت میکنند، نسبت به سه ماه گذشته جهش قابل توجهی داشته است. این هزینه مستقیماً روی قیمت CIF کالا اضافه شده و در نهایت توسط خریدار نهایی (دامدار و مرغدار) پرداخت میشود.
نکته: افزایش ۱۰ درصدی در هزینه های لجستیک دریایی، میتواند حاشیه سود واردکنندگان را کاملاً از بین ببرد و منجر به افزایش حداقل ۵ تا ۸ درصدی قیمت ریالی نهاده در سامانه بازارگاه شود.
۲. شوک های ارزی و چالش تخصیص ارز
در اقتصاد ایران، نرخ ارز دماسنج انتظارات تورمی است. هرگاه تنش سیاسی در منطقه بالا میگیرد، فنر نرخ ارز فشرده تر یا رها میشود.
-
فشار بر منابع ارزی بانک مرکزی: در شرایط ناپایدار منطقه ای، دسترسی به منابع ارزی بلوکه شده یا انتقال حواله های ارزی (Remittance) دشوارتر میشود. این امر باعث میشود بانک مرکزی در تخصیص ارز ترجیحی یا نیمایی برای واردات نهاده ها دچار تاخیر شود.
-
رسوب کالا در گمرکات: گزارش های میدانی دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که حجم قابل توجهی از ذرت و سویا در لنگرگاه ها و انبارهای گمرک دپو شده اند، صرفاً به این دلیل که “کد تخصیص ارز” صادر نشده است. این تاخیر، هزینه دموراژ (Demurrage) کشتی ها را افزایش میدهد. هزینه دموراژ دلاری است، اما باید با ریالِ بی ارزش شده جبران شود که این یعنی تورم وارداتی.
۳. امنیت انرژی و تاثیر آن بر قیمت جهانی غلات
تحولات منطقه خاورمیانه مستقیماً با بازار انرژی (نفت و گاز) گره خورده است. افزایش قیمت نفت برنت به دلیل ترس از گسترش درگیری ها، دو اثر مستقیم بر قیمت خوراک دام دارد:
-
افزایش هزینه کود و سموم: گاز طبیعی ماده اولیه تولید کودهای شیمیایی است. افزایش قیمت انرژی، هزینه تولید جهانی ذرت و گندم را در کشورهایی مثل روسیه و برزیل بالا میبرد.
-
هزینه حمل زمینی: پس از تخلیه بار در بندر امام، نهاده ها باید توسط کامیون به استان های مختلف حمل شوند. هرگونه نوسان در قیمت سوخت یا کمبود گازوئیل (ناشی از مدیریت بحران سوخت در شرایط جنگی)، کرایه حمل های داخلی (Back-to-back freight) را افزایش میدهد.
۴. تغییر شرکای تجاری: چرخش به سمت روسیه یا برزیل؟
در سایه تحولات اخیر، الگوی تجارت نهاده های دامی ایران در حال تغییر است.
-
نقش پررنگ روسیه: به دلیل نزدیکی جغرافیایی و مسیر امن تر دریای خزر، تمایل به واردات جو و ذرت دامی از روسیه در زمستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است. این مسیر از تنش های خلیج فارس و دریای سرخ مصون است.
-
چالش های ذرت برزیل: ذرت و سویای برزیل که از مسیر اقیانوس هند و خلیج فارس می آید، بیشترین آسیب را از ریسک های امنیتی اخیر دیده است.
-
پیشنهاد استراتژیک: شرکت های بازرگانی هوشمند در حال حاضر سبد تامین خود را متنوع کرده اند (Diversification). اتکای صرف به محموله های بندر امام در این شرایط ریسک بالایی دارد و توجه به مبادی شمالی (بندر امیرآباد و انزلی) میتواند حاشیه امنی برای تامین کنندگان ایجاد کند.
۵. روانشناسی بازار: احتکار یا فروش هیجانی؟
یکی از مهمترین عوامل موثر بر نوسانات اخیر، روانشناسی بازار و شکل گیری رفتارهای هیجانی نظیر احتکار و هراس در خرید (Panic Buying) است که تحت تاثیر تنش های سیاسی و نگرانی از کمبود بار در شب عید، تعادل عرضه و تقاضا را برهم زده است.
در شرایطی که تولیدکنندگان خرد با خرید بیش از نیاز باعث ایجاد تقاضای کاذب و افزایش قیمت در بازار آزاد شده اند و واردکنندگان نیز به دلیل ریسک های تخصیص ارز عرضه را محدود کرده اند، کارشناسان نسبت به خطرات جدی دپوی غیراصولی نهاده ها هشدار میدهند؛ چراکه انبار کردن غلاتی مانند ذرت با رطوبت بالا در شرایط غیراستاندارد، ریسک فساد قارچی و تولید سم آفلاتوکسین را به شدت افزایش میدهد که این ضرر پنهان و سنگین، به مراتب مخربتر از نوسانات احتمالی قیمت خواهد بود.
۶. راهکارها و چشم انداز آینده (پیشبینی ۱۴۰۵)
با توجه به جمیع جهات، برای ماه های باقی مانده از سال ۱۴۰۴ و ورود به سال ۱۴۰۵، سناریوهای زیر محتمل است:
-
سناریوی خوشبینانه: با فروکش کردن تنشهای دیپلماتیک، ریسک حمل دریایی کاهش یافته و روند تخصیص ارز تسریع میشود. در این حالت قیمت ها در بهمن و اسفند به ثبات میرسد.
-
سناریوی بدبینانه: گسترش درگیری ها منجر به اختلال جدی در ورود کشتی ها به خلیج فارس شود. در این صورت، دولت احتمالا به سمت سهمیه بندی شدیدتر نهاده ها و آزادسازی بخشی از قیمت ها حرکت خواهد کرد.
توصیه کهن ترید به فعالان صنعت:
-
خرید پله ای: از خریدهای هیجانی و سنگین پرهیز کنید، اما موجودی انبار را همیشه برای ۴۵ روز آینده حفظ کنید (نه کمتر، نه بیشتر).
-
رصد اخبار ارزی: اخبار نیمایی مهمتر از اخبار جنگی است. تالار دوم نیما را رصد کنید.
-
استفاده از جایگزین ها: در فرمولاسیون جیره، با مشورت متخصصان تغذیه، استفاده از اقلام جایگزین یا آنزیم های بهبود دهنده را برای کاهش وابستگی به سویا و ذرت مد نظر قرار دهید.
جمع بندی
تاثیر تحولات منطقه در قیمت خوراک دام و طیور، یک معادله چندمجهولی شامل نفت، بیمه، ارز و سیاست است. در دی ۱۴۰۴، اگرچه بار در بنادر موجود است، اما “هزینه دسترسی” به آن افزایش یافته است. ما در کهن ترید متعهد هستیم که با وجود تمام تلاطم های دریایی و ارزی، جریان تامین نهاده های مشتریان خود را با شفافیت و ثبات حفظ کنیم.
اطلاع از قیمتها: برای اطلاع دقیق از موجودی و قیمت محصولات، میتوانید عضو کانال تلگرامی بازرگانی کهن شوید یا با کارشناسان فروش تماس بگیرید.
تلفن: : 02128425461 – 02155439522
موبایل: : 09129746283 – 09129739051
