در دنیای امروز که نوسانات قیمت نهاده های دامی مانند جو، ذرت و سویا فشار زیادی را بر دوش دامداران و تولیدکنندگان محصولات پروتئینی وارد میکند، یافتن جایگزین های مناسب، ارزان و در عین حال مغذی، به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است. استفاده از تفاله مرکبات در خوراک دام یکی از هوشمندانه ترین استراتژیهای تغذیهای است که در سالهای اخیر مورد توجه ویژه متخصصان تغذیه و مجموعه های پیشرو مانند کهن ترید قرار گرفته است.
این مقاله جامع، به عنوان یک راهنمای تخصصی، تمامی جنبه های استفاده از این محصول جانبی ارزشمند را بررسی کرده و به شما میگوید چرا و چگونه باید تفاله مرکبات را وارد جیره غذایی گله خود کنید.
تفاله مرکبات چیست؟ (ماهیت و فرآیند تولید)
تفاله مرکبات (Citrus Pulp) محصول جانبی کارخانجات آبمیوه گیری و کنسانترهسازی است. پس از استخراج آب از میوه هایی مانند پرتقال، لیمو، گریپ فروت و نارنگی، باقیماندهای شامل پوست، هسته، و تفاله های داخلی (پالپ) به جا میماند. این مواد که حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد وزن میوه تازه را تشکیل میدهند، پس از طی مراحل فرآوری، به خوراکی خوش خوراک و پرانرژی برای نشخوارکنندگان تبدیل میشوند.
در صنعت خوراک دام، تفاله مرکبات معمولاً به دو صورت عرضه میشود:
-
تفاله خشک (Dried Citrus Pulp): که رطوبت آن به زیر ۱۰ درصد رسیده و ماندگاری بالایی دارد.
-
تفاله تر یا سیلاژ (Wet/Ensiled Citrus Pulp): که دارای رطوبت بالاتری است و معمولاً به صورت سیلو شده مصرف میشود.
نکته مهم در فرآیند تولید تفاله خشک، استفاده از آهک (اکسید کلسیم) برای تسهیل خروج آب از پوست میوه است. این امر باعث میشود کلسیم موجود در محصول نهایی به طرز چشمگیری افزایش یابد که در بالانس جیره باید مدنظر قرار گیرد.
آنالیز و ارزش غذایی تفاله مرکبات
برای یک کارشناس تغذیه یا دامدار باهوش، اعداد و ارقام حرف اول را میزنند. تفاله مرکبات به دلیل داشتن کربوهیدرات های محلول و فیبر قابل هضم، به عنوان یک کنسانتره انرژیزا شناخته میشود. بیایید نگاهی دقیقتر به آنالیز تقریبی این محصول بیندازیم:
-
انرژی: انرژی خالص شیردهی (NEL) در تفاله مرکبات بسیار بالا و قابل رقابت با جو و حتی نزدیک به ذرت است. انرژی متابولیسمی آن حدود ۲.۷ تا ۲.۹ مگاکالری در کیلوگرم ماده خشک است.
-
پروتئین خام (CP): میزان پروتئین این محصول متوسط و حدود ۶ تا ۸ درصد است. بنابراین، منبع پروتئینی محسوب نمیشود و باید در کنار منابع پروتئینی مثل کنجاله سویا یا کلزا استفاده شود.
-
فیبر (NDF و ADF): نکته طلایی اینجاست! تفاله مرکبات حاوی مقادیر بالایی پکتین (حدود ۲۵٪) است. پکتین یک کربوهیدرات ساختمانی است که بر خلاف نشاسته غلات، به سرعت در شکمبه تخمیر میشود اما باعث افت شدید pH و اسیدوز نمیشود.
-
چربی: حدود ۳ تا ۶ درصد چربی دارد که عمدتاً در هسته ها ذخیره شده و منبع خوبی از انرژی متراکم است.
-
مواد معدنی: به دلیل فرآیند خشک کردن با آهک، کلسیم آن بسیار بالا (حدود ۱.۵ تا ۲ درصد) و فسفر آن پایین (حدود ۰.۱۲ درصد) است.
نکته: به دلیل نسبت معکوس کلسیم به فسفر در تفاله مرکبات، حتماً باید مکمل های فسفری در جیره تنظیم شود تا از مشکلات متابولیکی در گله جلوگیری شود.
چرا تفاله مرکبات جایگزین مناسبی برای جو و ذرت است؟
بسیاری از مشتریان کهن ترید میپرسند که آیا واقعاً میتوان غلات را حذف کرد؟ پاسخ “حذف کامل” نیست، بلکه “جایگزینی بخشی” است. مزایای این جایگزینی عبارتند از:
۱. کاهش خطر اسیدوز (Acidosis)
غلات حاوی نشاسته هستند که تخمیر سریع آنها اسید لاکتیک تولید کرده و pH شکمبه را کاهش میدهد. در مقابل، تفاله مرکبات حاوی پکتین است. باکتری های شکمبه پکتین را تخمیر کرده و اسید استیک تولید میکنند. این امر نه تنها انرژی لازم را فراهم میکند، بلکه محیط شکمبه را سالم نگه داشته و چربی شیر را نیز افزایش میدهد.
۲. خوش خوراکی فوق العاده
تفاله مرکبات دارای عطر و طعم شیرین و ملایمی است که اشتهای دام را تحریک میکند. افزودن آن به جیره هایی که خوش خوراکی کمی دارند (مانند جیره های حاوی کاه یا سیلاژ ذرت بیکیفیت)، باعث افزایش ماده خشک مصرفی (DMI) میشود.
۳. صرفه اقتصادی قابل توجه
قیمت تفاله مرکبات معمولاً پایینتر از جو و ذرت وارداتی است. با جایگزینی ۳۰ تا ۴۰ درصدی غلات با این محصول، هزینه تمام شده هر کیلوگرم شیر یا گوشت تولیدی کاهش یافته و حاشیه سود دامدار افزایش مییابد.
میزان و نحوه مصرف در انواع دام
استفاده از تفاله مرکبات در خوراک دام باید بر اساس نوع دام، مرحله تولید و سایر اجزای جیره تعیین شود. توصیه های کارشناسی ما در کهن ترید به شرح زیر است:
گاوهای شیری (Dairy Cattle)
در گاوهای شیری پرتولید، حفظ سلامت شکمبه حیاتی است. تفاله مرکبات میتواند تا ۲۰ الی ۳۰ درصد جایگزین بخش کنسانتره (غلات) شود.
-
مزیت: افزایش درصد چربی شیر به دلیل تولید اسید استیک بیشتر.
-
هشدار: در گاوهای خشک (Dry Cows)، به دلیل کلسیم بالا، مصرف آن باید محدود شود تا از خطر تب شیر (Hypocalcemia) پس از زایمان جلوگیری گردد.
گاوهای پرواری (Beef Cattle)
در پرواربندی، هدف اصلی وزنگیری سریع است. تفاله مرکبات میتواند تا ۴۰ درصد بخش ماده خشک جیره را تشکیل دهد. کیفیت لاشه دام هایی که با این تفاله تغذیه شده اند، معمولاً دارای بافت چربی مطلوب و رنگ روشنتری است.
گوسفند و بز
برای دام های سبک نیز میتوان از این محصول به عنوان یک منبع انرژی ارزان استفاده کرد. میزان پیشنهادی حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد کل جیره است. خوش خوراکی آن باعث میشود بره ها سریعتر به خوراک بیفتند.
مدیریت و انبارداری: چالش ها و راهکارها
اگرچه تفاله مرکبات محصولی عالی است، اما نگهداری آن نیاز به دقت دارد.
-
رطوبت گیری (برای نوع خشک): تفاله خشک باید در انبارهای مسقف و دور از رطوبت نگهداری شود. رطوبت بالا باعث کپکزدگی و تولید مایکوتوکسین ها میشود که برای دام سمی است.
-
سیلاژ کردن (برای نوع تر): اگر به تفاله تر دسترسی دارید، باید بلافاصله آن را با کاه یا سایر مواد خشک مخلوط و سیلو کنید. تفاله تر به سرعت فاسد میشود.
-
تیره شدن رنگ: با گذشت زمان، رنگ تفاله مرکبات ممکن است تیره شود (واکنش میلارد). اگرچه این امر کمی از قابلیت هضم پروتئین میکاهد، اما اگر بوی سوختگی ندهد، همچنان قابل مصرف است.
مقایسه اقتصادی: خرید از کهن ترید
در بازار پرنوسان نهاده های دامی، خرید تفاله مرکبات از بازرگانی کهن ترید یک استراتژی اقتصادی هوشمندانه و پرسود برای دامداران محسوب میشود؛ چراکه این مجموعه با حذف کامل واسطه ها و تأمین مستقیم بار از کارخانجات فرآوری شمال و جنوب، محصولی با تضمین کیفیت، آنالیز دقیق و عاری از هرگونه کپک زدگی را به عنوان جایگزینی ایده آل و ارزانتر برای غلات گرانقیمت عرضه میکند.
با انتخاب کهن ترید، شما علاوه بر کاهش چشمگیر قیمت تمام شده و بهره مندی از ارسال سریع سراسری، سلامت دام خود را از طریق خواص ضد اسیدوز و انرژی بالای این محصول تضمین میکنید، بنابراین پیشنهاد میشود برای دریافت مشاوره تخصصی رایگان جهت تنظیم جیره و استعلام قیمت روز تفاله مرکبات، همین حالا با کارشناسان ما تماس بگیرید.
